ภาวะฉุกเฉินระหว่างการตั้งครรภ์ และการคลอด

การบาดเจ็บในผู้ป่วยตั้งครรภ์

การบาดเจ็บในผู้ป่วยตั้งครรภ์เป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตที่นอกเหนือไปจากภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์ โดยอยู่ที่ประมาณ 6-8% ของผู้ป่วยตั้งครรภ์ทั้งหมด ความรุนแรงของการบาดเจ็บจะส่งผลต่อทั้งมารดาและทารก ซึ่งความปลอดภัยของทารกจะขึ้นอยู่กับอาการของมารดาเป็นสำคัญ การบาดเจ็บส่งผลให้มีโอกาสเกิดการเจ็บครรภ์ และการคลอดก่อนกำหนด รกลอกตัวก่อนกำหนด และภาวะเสียเลือดในทั้งมารดาและทารก นอกจากนี้ภาวะแทรกซ้อนของการตั้งครรภ์อาจทำให้การประเมิน และดูแลรักษาผู้บาดเจ็บคลาดเคลื่อนได้

ดังที่กล่าวไปในหัวข้อสรีระวิทยาของการตั้งครรภ์ ปริมาณเลือดจะเพิ่มขึ้น ดังนั้นเมื่อมีการเสียเลือดเกิดขึ้น จะทำให้เกิดการลดลงของเลือดที่ไปเลี้ยงมดลูกและทารก ก่อนที่จะเกิดอาการช็อคตามมา นอกจากนี้มดลูกที่มีขนาดใหญ่ขึ้นอาจทำให้การประเมินความรุนแรงของการบาดเจ็บที่ท้องไม่ชัดเจน การกดทับหลอดเลือดดำใหญ่ที่ท้อง (inferior vena cava) ทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำในท่านอน (supine hypotension syndrome) และการเสียเลือดจากการบาดเจ็บที่มดลูกโดยตรง

นอกจากนี้การที่กล้ามเนื้อกระบังลมถูกดันขึ้นสูง ทำให้ปริมาตรในช่องอกลดลง ทำให้กลไลทดแทนในกรณีที่มีการบาดเจ็บที่ทรวงอกไม่สามารถทำหน้าที่ได้อย่างเต็มที่

การบาดเจ็บต่อทารกมักเกิดขึ้นในช่วงหลังจากสามเดือนแรกของการตั้งครรภ์ และมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุครรภ์ การบาดเจ็บจากการกระแทก (blunt abdominal injury) มักเป็นการบาดเจ็บในส่วนของกระโหลกศีรษะ และสมอง โดยเฉพาะในช่วงที่ศีรษะของทารกลงต่ำมาอยู่ในอุ้งเชิงกราน นอกจากนี้ภาวะมดลูกแตก และรกลอกตัวก่อนกำหนด ก็ทำให้ทารกเสียชีวิตในอัตราที่สูงได้เช่นเดียวกัน

การช่วยเหลือเบื้องต้นสำหรับผู้ป่วยตั้งครรภ์

• scene size-up
• ตรวจสอบความปลอดภัยของผู้ช่วยเหลือ
• มองหาสาเหตุของอาการบาดเจ็บ ถ้ามี
• ประเมินการเสียเลือดในที่เกิดเหตุ
• ประเมินเลือดที่ออก เนื้อเยื่ออื่น ๆ ที่พบในที่เกิดเหตุ
• การประเมินเบื้องต้น (initial assessment)
• อาการโดยทั่วไป
• เป็นผู้ป่วยตั้งครรภ์หรือไม่
• มีอาการปวดท้องหรือไม่
• มีหลักฐานของการชักหรือไม่
• มีส่วนของทารกให้เห็นจากช่องคลอดหรือไม่
• ระดับความรู้สึกตัว
• ทางเดินหายใจ
• การหายใจ
• ระบบไหลเวียนโลหิต
• อาการและอาการแสดงของภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์: ปวดท้อง เลือดออกทางช่องคลอด อาการอ่อนเพลีย หน้ามืด ช็อค ชัก บวมตามตัว
• ความดันโลหิต อาจต่ำในผู้ป่วยที่มีการเสียเลือด หรือสูง ในภาวะครรภ์เป็นพิษ
• ชีพจร เร็วในภาวะเสียเลือด
• การช่วยเหลือเบื้องต้น
• เปิดทางเดินหายใจ อาจใช้ nasopharyngeal หรือ oropharygeal airway ถ้าผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว ดูดเสมหะที่อาจอุดกั้นทางเดินหายใจ
• ช่วยหายใจ ถ้าหายใจไม่เพียงพอ
• ให้ออกซิเจน ผ่านทางหน้ากากออกซิเจน 15 ลิตรต่อนาที
• ถ้ามีเลือดออกจากช่องคลอด ให้ใช้ผ้าสะอาดปิดบริเวณช่องคลอด ห้ามใส่เข้าไปในช่องคลอด เพราะอาจทำให้เลือดออกมากขึ้น
• ให้นอนตะแคงซ้าย หรือหนุน spinal board ด้านขวาให้สูงขึ้น
• นำส่งยังสถานพยาบาลที่สามารถดูแลผู้ป่วยได้