เนื่องในวาระที่อาจารย์สมชาย กาญจนสุต เกษียณอายุราชการ ในเดือนกันยายน 2552 ที่ผ่านมา ผู้เขียนจึงขอมุทิตาจิตด้วยบทกลอนด้านล่างนี้ค่ะ

เมื่อเอ่ยชื่อ “นเรนทร” ตามกลอนกล่าว
จะกี่ครั้ง กี่คราว ณ ที่ไหน

อุบล ยี่เฮ็ง

ศูนย์กู้ชีพ “นเรนทร” โรงพยาบาลราชวิถี

อ่าน: บทกลอน แด่.....อาจารย์สมชาย กาญจนสุต....ผู้บุกเบิกงาน EMS

เมื่อเอ่ยคำว่า “นเรนทร” ชื่อหนึ่งที่ทุกคนจะต้องนึกถึงคือ อาจารย์สมชาย กาญจนสุต ผู้ซึ่งเป็นหนึ่งในบุคคลรุ่นแรกๆที่บุกเบิกหน่วยงานนี้ขึ้นมา ตั้งแต่ครั้งที่กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ได้เปิดโครงการนำร่องการรักษาพยาบาล ณ จุดเกิดเหตุ โดยจัดตั้งศูนย์กู้ชีพ “นเรนทร” โรงพยาบาลราชวิถี เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2538 เพื่อเป็นต้นแบบของการให้บริการรักษาพยาบาล ณ จุดเกิดเหตุของประเทศไทย ซึ่งขณะนั้น อาจารย์สมชาย กาญจนสุต ดำรงตำแหน่งหัวหน้ากลุ่มงานเวชศาสตร์ฉุกเฉิน ของโรงพยาบาลราชวิถี และยังต้องเป็นหัวหน้าศูนย์กู้ชีพ “นเรนทร” โรงพยาบาลราชวิถี ในเวลาเดียวกันด้วย จนกระทั่งต่อมาได้จัดตั้งให้มีสำนักงานระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน หรือที่เรียกกันว่า “ ศูนย์นเรนทร กระทรวงสาธารณสุข” ซึ่งเป็นหน่วยงานหนึ่งของสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข มีหน้าที่จัดระบบ EMS ของประเทศไทย ซึ่งอาจารย์สมชาย กาญจนสุต ก็ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการศูนย์นเรนทร กระทรวงสาธารณสุข เป็นคนแรกอีกตำแหน่งหนึ่งด้วย จึงทำให้ผู้คนเกิดความเข้าใจสับสนคิดว่าเป็นหน่วยงานเดียวกันกับ ศูนย์กู้ชีพ “นเรนทร” โรงพยาบาลราชวิถี ฉันขอย้ำอีกครั้ง ว่าไม่ใช่หน่วยงานเดียวกัน ปัจจุบันคงหายสับสนแล้วล่ะ เพราะศูนย์นเรนทร กระทรวงสาธารณสุข ได้เปลี่ยนโครงสร้างไปเรียบร้อยแล้ว ชื่อนี้คงเป็นเพียงตำนานหนึ่งในระบบ EMS ของเมืองไทยที่ผู้คนคงยังจำกันได้ดี และยังคงจำได้ว่าอาจารย์สมชาย กาญจนสุต เป็นผู้อำนวยการคนแรกของศูนย์นเรนทร กระทรวงสาธารณสุข

เมื่อเร็วๆนี้  ผู้เขียนได้มีโอกาสพูดคุยกับน้องพยาบาลรุ่นใหม่คนหนึ่ง (โรงพยาบาลใดไม่ขอบอก)  เกี่ยวกับการทำงานในห้องฉุกเฉิน  ซึ่งนับวันจะมีผู้เจ็บป่วยเป็นจำนวนมากยิ่งขึ้น   เราคุยกันถึงเรื่องหลายเรื่อง ทำให้ผู้เขียนได้เห็นแนวคิดดีๆมากมายของคนรุ่นใหม่ที่อายุต่างกับเรามาก  และมีบทสรุปที่เหมือนกันในเรื่องหนึ่งไม่ว่าจะเป็นในสมัยไหนๆก็คือ  พยาบาลห้องฉุกเฉินเหนื่อยล้าเหลือเกิน   โดยเฉพาะเวรบ่าย   เวรดึก   ยิ่งในช่วงต่อเวรระหว่างเวรบ่าย  และเวรดึก   ซึ่งนอกจากจะมีผู้ป่วยเป็นจำนวนมากแล้ว   ยังมีผู้บาดเจ็บทยอยกันมาอีกเพรียบ 

จากเหตุการณ์ระเบิดบริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ที่กรุงเทพซึ่งเป็นเมืองหลวงของประเทศไทย ในวันส่งท้ายปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ 2550 ที่ผ่านมา เป็นเหตุการณ์ที่คนไทยทุกคน  คงไม่คาดคิดว่าจะเกิดขึ้นได้ในเมืองหลวงของประเทศไทย  แต่มันก็เกิดขึ้นแล้วจริง ๆ เหตุการณ์ดังกล่าว  นอกจากจะทำให้คนไทยทุกคนหมดสนุกในการเฉลิมฉลองเทศกาลปีใหม่แล้ว ยังทำให้เกิดการสูญเสียชีวิตของเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายอีกจำนวนหนึ่ง     แต่สิ่งหนึ่งที่พวกเราได้รับคือบทเรียนที่สามารถนำมาทบทวน เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับมัน  ถ้ามันจะเกิดขึ้นอีก และถ้าเวลาผ่านไป เรื่องราวเหล่านี้ คงจะถูกลืมเลือนไปตามกาลเวลา  ฉันจึงอยากจะถ่ายทอดความทรงจำของฉันในโอกาสที่ใกล้จะครบรอบ 1 ปีของการเกิดระเบิด เพื่อเรื่องราวเหล่านี้จะได้ยังคงอยู่ในความทรงจำ ไม่ลบเลือนหายไปกับกาลเวลา      อีกทั้งจะเป็นตำนานของคนรุ่นหลังของชาวโรงพยาบาลราชวิถีให้ได้รู้ว่า ครั้งหนึ่งเคยมีระเบิด  เกิดขึ้นที่หน้าบ้านของพวกเราทุกคน

ห้าธันวา แปดสิบพรรษา มหาราช

ภูมิพล   องค์กษัตริย์   ผู้ยิ่งใหญ่

พระฯเป็นดั่ง   ร่มโพธิ์ และร่มไทร

ปกครองไทย   อยู่เป็นสุข ทุกโมงยาม

ทรงเป็นเทพ  อยู่ในใจ ไทยทั้งชาติ

“วันเพ็ญเดือนสิบสอง   น้ำก็นอง   เต็มตลิ่ง   เราทั้งหลาย ชายหญิง  สนุกกันจริง   วันลอยกระทง ฯลฯ”  เสียงเพลงลอยกระทง  ที่คนไทยทุกคนรู้จักกันดี   บรรยายถึงบรรยากาศประเพณี  และวิถีชีวิตของคนไทยในค่ำคืนวันเพ็ญเดือนสิบสองของทุกปีได้เป็นอย่างดี    
อีกทั้งคนไทยทุกคนไม่ว่าจะเป็นผู้ใหญ่   ผู้แก่  ผู้เฒ่า  หรือลูกเด็กเล็กแดง พอจำความได้  ก็สามารถร้องเพลงลอยกระทงได้  สะท้อนให้เห็นว่าประเพณีลอยกระทง  ซึมซับเข้าไปในสายเลือดและจิตวิญญาณของคนไทยทุกคน    และถ้าบทเพลงนี้ถูกขับขานขึ้นเมื่อใด   นั่นหมายถึงช่วงเวลาของคนไทยที่จะทำการขอบคุณและขอขมาพระแม่คงคา ที่เราได้ใช้ดื่ม  ใช้อาบ และใช้ในการอื่นๆอีกมากมายในชีวิตประจำวันและในหลายชั่วอายุคน   โดยทุกคนจะนำกระทงที่ประดิษฐ์เอง หรืออาจหาซื้อมา  พร้อมดอกไม้  ธูปเทียน  ไปลอยในแม่น้ำ   และตั้งจิตอธิฐานตามแต่ใจใครจะคิด

บทกลอนนี้จริง ๆ เขียนเสร็จมานานเป็นปีแล้ว ซึ่งทำให้ตัวเองคันพบแนวทางที่ทำให้ทำงานกู้ชีพได้อย่างมีความสุข ตอนแรกไม่ได้คิดจะให้ใครอ่าน   แต่ช่วงหลังๆ  มีพยาบาลหลายคนที่ต้องรับผิดชอบงาน EMS เคยมาปรึกษาและโทรฯ